Goedendag, beste Rotariërs, beste gasten, beste vrienden...
Over vrede spreken in Ieper is iets bijzonders, iets dat tot nadenken stemt.
Het is een plek waar herinneringen niet abstract zijn. De aarde zelf lijkt zich te herinneren. Hier is de geschiedenis niet ver weg, maar dichtbij, als een aanwezigheid op je schouder. Daarom is Ieper niet zomaar een decor voor een toespraak. Het is een herinnering: vrede is nooit gegarandeerd. Vrede is werk.
Dit jaar worden we opgeroepen om ons te verenigen voor het goede. "Unite for Good". Dat is meer dan een slogan. Het is een missie: vrede opbouwen in onszelf, in onze gemeenschappen en in onze wereld.
En Rotary spreekt op een bijzondere manier over vrede. We weten dat vrede niet alleen de afwezigheid van oorlog is, maar ook de aanwezigheid van vertrouwen, begrip en rechtvaardigheid. Het is het dagelijkse werk dat bestaat uit het bouwen van bruggen waar anderen muren hebben opgetrokken. Het is het werk dat bestaat uit het bevrijden van mensen van armoede, haat, vooroordelen en alles wat conflicten veroorzaakt en hoop vernietigt.
Vrede kan niet bestaan zonder vrijheid. En ze kan niet bestaan zonder respect voor de waardigheid van ieder mens.
Maar we bevinden ons in een vreemde situatie in de moderne wereld. Veel mensen hebben vrijheden, maar al te vaak dienen die vrijheden alleen het ego. We leven omringd door anderen en toch vervreemd van elkaar – alleen in de menigte. En in die eenzaamheid sluipt de angst gemakkelijk binnen.
In een groot deel van de wereld van vandaag is angst een soort ruilmiddel geworden: angst voor een onzekere toekomst, angst om je culturele identiteit te verliezen, angst voor de vreemdeling – afgeschilderd als slecht, agressief, dorstig naar je bloed en je bezittingen. En het tragische is dat de beschrijving aan beide kanten vaak identiek is.
Degenen onder ons die vrede na aan het hart ligt, moeten daar boven staan.
Angst kan niet worden overwonnen door te vluchten of door agressie. We hebben allemaal angst gekend toen we kinderen waren – bij het doorkruisen van een donkere gang, bij het horen van geluiden in de nacht. We hebben die angsten niet overwonnen door voor altijd weg te lopen, noch door een beroep te doen op gewapende bewakers.
De sleutel lag juist in het besef waarvoor we bang waren, zodat we er niet meer op dezelfde manier bang voor zouden zijn.
Kennis wordt dus een noodzakelijke eerste stap om over vrede te kunnen praten: helderheid scheppen, de complexiteit begrijpen, weerstand bieden aan gemakzuchtige haat. Onderwijs is niet alleen een systeem, het is een instrument voor vrede. Cultuur is geen versiering, het is een brug. Dialoog is geen zwakte, het is moed.
Rotary heeft ook nog iets anders geleerd: vrede wordt niet alleen in vergaderzalen opgebouwd. Ze wordt gecultiveerd in gemeenschappen, door middel van acties die echte levens raken en waardigheid herstellen waar die is ontnomen.
Ik wil u graag twee voorbeelden geven, niet omdat Rotary hiermee de eer wil opstrijken, maar omdat ze laten zien hoe vrede eruitziet wanneer deze in de praktijk wordt gebracht.
In sommige delen van Colombia hebben conflicten en geweld diepe littekens achtergelaten. De begunstigde van ons grootschalige 2025-programma, Pathways to Peace and Prosperity, werkt samen met het Wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties om conflictoplossing te versterken, de toegang tot kansen te vergroten en de deuren naar sociale voorzieningen te openen. Het langetermijndoel is eenvoudig en diepgaand: de cyclus van geweld, armoede en voedselonzekerheid doorbreken, zodat vrede wortel kan schieten.
Vrede wordt ook gezaaid in dorpen en op velden, waar veerkracht zich vanaf de basis ontwikkelt.
In Maharashtra, India, zag Swati Herkal, Rotariër en winnaar van de People of Action-prijs, boeren worstelen met aangetaste bodems, oplopende schulden en ernstige gezondheidsproblemen als gevolg van overmatig gebruik van kunstmest. Samen met haar Rotarische partners startte ze een project voor regeneratieve landbouw dat de grond heeft hersteld, de kosten heeft verlaagd en de landbouw weer waardigheid heeft gegeven.
Dankzij training en begeleiding hebben meer dan 1.100 boeren zich bij deze beweging aangesloten. Vrouwen hebben van composteren een bron van inkomsten gemaakt. Jongeren hebben vaardigheden en banen verworven. Meer dan 50 dorpen zijn dit model gaan volgen, met erkenning van de overheid. Wat aanvankelijk slechts een clubproject was, is uitgegroeid tot een baken van veerkracht voor de gemeenschap.
Zo ziet het eruit als we ons verenigen voor het welzijn van de gemeenschap: vrede die in de bodem zelf wordt opgebouwd – geoogst in waardigheid en hoop.
En afgezien van projecten en partnerschappen wordt vrede gedragen door individuen – mensen die weigeren te zwijgen wanneer de waardigheid met voeten wordt getreden.
Rotary is in wezen een organisatie die is gebaseerd op vriendschap, kennis, begrip en het leren om aandacht te hebben voor anderen. Dat klinkt misschien eenvoudig, maar dat is het niet. Vriendschap die verschillen overstijgt, is een van de meest radicale dingen die we kunnen doen in een wereld die is gevormd door verdeeldheid.
Wanneer we vriendschapsbanden smeden over grenzen heen – wanneer we de verhalen, angsten, talen en hoop van anderen leren kennen – verzwakken we de haatpropaganda. We bouwen een soort menselijke immuniteit op tegen ontmenselijking.
Om vrede te bouwen, moeten we er niet alleen voor pleiten, we moeten er ook aan werken. We moeten de middelen, de netwerken, de partnerschappen en de dagelijkse daden van moed en vrijgevigheid bieden die ervoor zorgen dat vrede wortel kan schieten.
Sta mij daarom toe enkele engagementen voor Rotary voor te stellen – eenvoudig, praktisch en deze plek waardig.
Ten eerste: onderwijs in vredesopbouw. Op club-, districts- en zonenniveau moeten we onze kennis verdiepen over gedragingen en strategieën die conflicten verminderen en gunstige omstandigheden voor vrede creëren. We moeten leren van afgestudeerden van de Rotary Peace Centers en vredesactivisten, en die kennis vervolgens lokaal in de praktijk brengen.
Ten tweede: een vredesopbouwperspectief voor de behoeften van de gemeenschap. Wanneer clubs de behoeften van hun gemeenschap in kaart brengen, moeten vredesopbouw en conflictoplossing essentiële onderdelen van die evaluatie zijn. Worden alle standpunten gehoord? Domineren de machthebbers het gesprek? Zijn er stemmen – stille stemmen – die we in de kring moeten laten meespreken?
Ten derde: een impact die hoop creëert. We moeten samenwerken met Rotary om dingen te doen die het leven van mensen tastbaar verbeteren. Vrede is geen droom. Het is het eindresultaat van hard en consistent werk – werk dat mensen een reden geeft om te geloven dat morgen beter kan zijn dan vandaag.
En om vrede te bereiken, moeten we ook intern aan de slag gaan. Zelfreflectie helpt vrede in onszelf te creëren, die zich vervolgens naar buiten verspreidt. Als we vrede in de wereld willen, moeten we de angst voor de ander overwinnen – de ander als individu, en de ander als volk, als cultuur. We moeten ons verzetten tegen de moderne gewoonte van isolatie, waardoor de ander onwerkelijk lijkt totdat het te laat is.
Vrede is samen kleine stapjes vooruit zetten, op weg naar wederzijds begrip en respect. Vrede is kennis. Vrede is het besef van plichten en het verstandig verdedigen van rechten – die van onszelf en die van anderen.
Vrede is een gezamenlijke weg – moeilijk en langzaam – maar mogelijk als we die samen bewandelen.
En dat is misschien wel de laatste les van Ieper: de wereld kan snel instorten, maar wordt langzaam weer opgebouwd, door dagelijkse daden van fatsoen en moed, herhaald totdat ze een cultuur worden.
We kunnen dit bereiken door onze waarden uit te dragen, door dienstbaar te zijn op een manier die levens verandert, maar vooral door Rotary-vriendschappen op te bouwen over gemeenschappen, grenzen en de wereld heen.
Want samen zien we een wereld waarin mensen zich verenigen en in actie komen om duurzame verandering te creëren – over de hele wereld, in onze gemeenschappen en in onszelf.
Laten we deze visie werkelijkheid maken.
Als wij het niet doen, wie dan wel? En als het nu niet is, wanneer dan wel?
